Normal hormon yapımı için alınması gereken günlük iyot miktarı ihtiyacı yaklaşık olarak 100-150 mikrogramdır. Alınacak olan iyotun ana kaynağı aldığımız besinler olup, bu ise su ve topraktaki iyot miktarına bağlıdır. İyot en fazla deniz ürünlerinde, daha az miktarlarda süt, yumurta ve ette bulunur.
     Genellikle sebze ve meyvelerin iyot içeriği düşüktür. Su ve topraktaki iyot miktarı az olan bölgelerde iyot yetersizliği daha fazla olmaktadır. Ülkemizde başta Karadeniz bölgesi olmak üzere ülkemizin birçok bölgesinde iyot yetersizliği vardır.
Alınan iyot miktarı az ise, tiroide bezine giden iyot miktarı azalacak ve hormon yapımı yetersiz olacaktır. Bu durumda kanda hormon düzeyi azaltacak ve vücudumuz daha fazla hormon yapabilmek için hipofiz bezinden uyarıcı hormon (TSH) yapımını arttıracaktır. Bu ise tiroit bezini büyütecektir. Bu döngü tiroit ile hipofiz arasındaki denge kurulana kadar devam edecektir. Sonuçta hormon yetersizliği denilen hipotiroidizm durum ortaya çıkar ve tiroit bezi büyür (guatr).
    İyot eksikliği olan bölgede yasayan her birey risk altındadır, ancak en çok zarar görenler; gebeler, anne karnındaki bebekler, yeni doğanlar, süt çocukları ve süt veren annelerdir. İyot yetersizliği ile ilişkili sorunları daha iyi açıklayabilmek için asağıdaki tablodan yararlanılabilir.
    Şiddetli iyot eksikliği durumundaki gebe bir kadında iyot gereksinimi artacağından hem anne hem de bebek yeterli kadar iyot alamayacaktır. Sonuçta anne az çalısan bir tiroidin etkisi altında kalırken bebek de doğduktan sonra gelişme ve zeka geriliği sorunuyla karşı karşıya kalacaktır. Siddetli iyot eksikliği olan bir anneden doğan çocukta bu sorunların olması kretenizm olarak adlandırılmaktadır.
    Ayrıca bu bebekler guatrlı olarak doğabilirler ve guatrın büyüklüğü ile ilişkili olarak solunum sıkıntısı ortaya çıkabilir.
Tablo 1: İyot yetersizliğinin anne, bebek ve çocuklar üzerine etkileri
Anne üzerine etkileri
• Yetersiz döllenme, kısırlık
• Doğum öncesi gebelik zehirlenmesi (preeklampsi)
• Doğum sonu kanama
• Kansızlık
Anne karnındaki bebeğe etkileri
• Düşükler
• Ölü doğum
• Düşük doğum ağırlıklı bebek
• Doğuştan yapısal bozukluklar
• Tiroidin ileri derecede az çalışması (kretenizm)
• Tiroidin büyümesi (guatr)
Yeni doğan üzerine etkileri
• Yeni doğanda tiroit büyümesi (guatr)
• Yeni doğanda tiroidin az çalısması (hipotiroidizm)
Süt çocuğu, çocukluk ve ergenlik çağına etkileri
• Tiroidin az çalısması (hipotiroidizm)
• Tiroidin büyümesi (guatr)
• Bağışıklık sisteminde yetersizlik
• Fizik gelişme geriliği ve ergenliğin gecikmesi
• Mental fonksiyon yetersizliği, okulda başarı oranının düsmesi
Erişkinde
• Tiroidin büyümesi (guatr)
• Tiroidin az çalısması (hipotiroidizm)
• Mental fonksiyon yetersizliği
• Fiziksel performansta yetersizlik
• Bazı tiroit kanser tiplerinde artma
    Yeni doğanda bebeklerde guatr yoksa hastalık geç fark edilebilir. Ancak gebelik boyunca annenin düzenli kontrolleri yapılmıssa, doğum sonrası durumdan süphelenen hekim tarama testlerine başvurarak gerekli önlemleri alabilir. Tarama testi, bebek doğduktan 2 ila 5 gün sonra topuktan alınan kanda tiroit hormonlarına bakılarak yapılır.
    Diyetle alınan iyot eksikliğini saptamak hemen hemen imkânsızdır. Kanda iyot düzeyini ölçmekte teknik açıdan zordur. Ancak 24 saatlik idrarda iyot miktarının ölçülmesi iyot eksikliği olup olmadığı hakkında bir fikir verir. Eğer 24 saatlik idrarın her litresinde 100 mikrogram iyot varsa iyot eksikliği yok demektir. 20 mikrogramın altındaysa şiddetli iyot eksikliği var demektir.
    Gelismis ülkeler, etkin bir iyotlama programıyla sorunu gidermişlerdir. Birçok ülke ekmeğe ve sofra tuzuna iyot katarak bu sorunu çözmüşlerdir. Ülkemizde iyotsuz sofra tuzu satılması yasaktır. Bunun başarıya ulaşabilmesi için, etkin bir kontrol sistemi kurulmasına ve iyot eksikliği olan bölgelerde belli aralıklarla bireylerin idrarla attıkları iyot miktarının ölçülmesinde yarar vardır.
    Diğer bir nokta toplumun tuz tüketme alışkanlığı ve kullandığı tuzun kaynağıdır. Normalde tuza iyot katılırken bireylerin günde ortalama 5-10 gram tuz kullandıkları dikkate alınır. Dolayısıyla çok az tuz kullanan bireylerde bu durum bazen yetersizliğe neden olabilir. Pişirmekle besinlerdeki tuzun iyot içeriği de yarı yarıya azalacağından yemeklere piştikten sonra tuz katılmalıdır. Fabrikasyon tuz yerine kaya tuzu kullanan bir bölgelerde iyot yetersizliği görülebilir.
    Bazı yiyeceklerde bulunan maddeler tiroit işlevini bozabilir ve sonuçta guatr veya hipotirodi gelisebilir. Ülkemizde buna en çok neden olan bitkiler, beyaz başlı lahana, karalahana ve şalgamdır. Ayrıca soğan, sarımsak, pancar, soya fasulyesi, bezelye gibi sebzelerle şeftali, armut ve çilek gibi meyvelerde de şüpheli yiyecekler arasındadır. Ancak bu listeden korkulmamalıdır. Bu listedeki yiyeceklerin guatra neden olabilmesi için tek ana besin kaynağı olmaları gerektiği kabul edilir. Bazı ilaçlar da (cordarone adlı kalp ilacı ve psikiatrik hastalarda kullanılan lityum) hipotiroidiye neden olabilmektedir.