En iyi kullanım için javascript kullanımını aktifleştirin.
İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Yavuz Baykal

Kemik Erimesi (Osteoporoz)

Kemik Erimesi (Osteoporoz) nedir ve nasıl ortaya çıkar?

Osteoporoz, kemik kırılganlığına neden olan bir durumdur. Daha çok kalça, omurga, el bileği kırıklarında artışa yol açar. Düşük kemik kütlesi ve kemik dokusunda yapısal bozulma ile karakterize bir hastalıktır. Kadınlar daha fazla etkilenir.

Kişilerde hayat boyunca, kemik dokusunda yıkım ve yeni kemik oluşum süreci vardır. Çocukluk ve gençlik yılları boyunca kemik dönüşümü daha hızlı olduğundan, kemik daha büyük, daha ağır ve daha yoğun hale gelir. Maksimum kemik yoğunluğu ve gücüne 30 yaş civarında ulaşılır. Bu süreden sonra, kemik dokusunda erime hızlanır. Kadınlarda kemik kaybı menopozdan sonraki ilk birkaç yıl içinde en hızlıdır.

Risk faktörleri

Değiştirilemeyen risk faktörleri:

  • Cinsiyet. kadında osteoporoz gelişme riski daha fazladır.
  • Yaş. Yaşlandıkça osteoporoz riski artar.
  • Vücut yapısı. Küçük, ince yapılı kadınlar daha fazla risk altındadır.
  • Etnik. Kafkasya ve Asyalı kadınlar daha fazla risk altındadır.
  • Aile geçmişi. Kırılma riski kalıtıma kısmen bağlı olabilir.

Değiştirilebilir risk faktörleri

  • Seks hormonları. Aybaşı yokluğu (amenore), düşük östrojen seviyesi (menopoz) ve erkeklerde düşük testosteron seviyesi osteoporoz riskini arttırır.
  • Anoreksi nervoza. Kilo alma korkusu ile karakterize, bir yeme bozukluğu olup, osteoporoz riskini artırır.
  • Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı kemik kaybını arttırır.
  • İlaç kullanımı. Glukokortikoidler ve bazı antikonvülzanların ilaçların uzun süreli kullanımı, kemik yoğunluğu azaltır ve kırıklara yol açabilir.
  • Yaşam. Aktif olmayan bir yaşam tarzı veya yatalaklık kemikleri zayıflatma eğilimindedir.
  • Sigara içimi. Sigara içenlerde kemik erimesi daha fazladır.
  • Alkol alımı. Aşırı derecede alkol tüketimi kemik kaybı ve kırık riskini artırmaktadır.

Önleme

Optimal kemik kütlesine ulaşmak için çeşitli faktörleri dikkate almalıdır.

Kalsiyum: Yetersiz kalsiyum alınması osteoporoz gelişimine katkıda bulunmaktadır. Kalsiyum ihtiyacı kişinin yaşamı boyunca değişiklikler göstermekte olup, büyüme çağında, gebelik ve emzirme sırasında daha fazladır. Postmenopozal kadınlar ve yaşlı erkeklerin daha fazla kalsiyuma ihtiyacı vardır. Yaşlı yetişkinler da ilaçlar ve kronik tıbbi sorunlar kalsiyum emilimini azaltabilir.

D vitamini: D vitamini kalsiyum emilimi üzerine olan etkisi ile kemik sağlığında önemli bir rol oynar. D vitamininin en önemli gıda kaynakları yumurta sarısı, tuzlu su balıkları ve karaciğerdir. Güneş önemli bir D vitamini kaynağıdır. Yetişkinler 70 yaşına kadar günlük 600 IU D vitamini almalı iken, bu miktar 70 yaş üzeri erkek ve kadınlarda 800 IU olmalıdır.

Egzersiz: Kas ve kemiklerin güçlenmesinde önemlidir. Örnek olarak yürüyüş, koşu, merdiven çıkma, ağırlık antrenmanı, tenis ve dans sayılabilir. Sigara: Sigara kalp ve akciğerler yanında kemikler üzerinede olumsuz etkiler gösterir. Sigara içen kadınlarda içmeyenlere göre östrojen düzeyi daha düşüktür ve genellikle daha erken menopoza girerler. Sigara içenlerde diyetlerden daha az kalsiyum emilir.

Alkol: Günlük düzenli alkol tüketimi genç kadın ve erkeklerde kemikler üzerine zararlı olabilir. Ağır içicilerde kötü beslenme yüzünden kemik kaybı ve kırık riski daha fazladır.

Kemik kaybına neden olan ilaçlar: Glukokortikoidlerin uzun süreli kullanımı (artrit, astım, Crohn hastalığı, lupus, akciğer hastalıkları, böbrekler, karaciğer ve diğer hastalıkları) kemik yoğunluğunda azalma ve kırık riskinde artışa yol açarlar. Endometriozis tedavisinde kullanılan Gonadotropin salgılatıcı hormon, epilepside kullanılan fenitoin ve barbitüratlar, alüminyum içeren antasitler, kimi kanser ilaçları ve aşırı tiroid hormonu tedavisi kemik erimesini hızlandırabilir.

Belirtileri

Osteoporoz genellikle sessiz bir hastalık olarak adlandırılır. İnsanların çoğu kemikleri ani bir gerilme, çarpma veya düşme sonucu kırık oluşuncaya kadar osteoporoz olduğunu bilmez. Çöken vertebralar şiddetli sırt ağrısı, boy kaybı yada kamburluğa neden olabilir.

Tanı

Kapsamlı bir tıbbi değerlendirme sonrasında osteoporoz tanısı konur. Kemik mineral yoğunluğu (KMY) testi, kemik sağlığını belirlemede en iyi yoldur. En tanınmış BMD testi dual-enerji x-ray absorpsiyometri veya DEXA testidir. Bu test ile kalça ve omurganın kemik yoğunluğu ölçülebilir.

KMY ölçümü niçin yapılmalı

Kırık oluşmadan önce düşük kemik yoğunluğunu tespiti.

Eğer bir veya daha fazla kırık varsa osteoporoz tanısı kesinleştirir.

Gelecekte kırılma riskini gösterir.

Kemik kaybı oranını belirlemek ve tedaviye cevabı değerlendirmek için test iki yıl aralıklarla yapılır.

Tedavi

Kapsamlı bir osteoporoz tedavi programı kırıklare engel olabilir. Osteoporozu önlemek için, doğru beslenme, egzersiz ve güvenli yürüme proğramları geliştirilebilir. Ayrıca doktorunuz kemik yıkımını yavaşlatmak veya durdurmak, kemik yoğunluğunu artırmak ve kırık riskini azaltmak için ilaçlar önerebilir.

Beslenme: Sağlıklı bir vücud için vitaminler, mineraller ve dengeli beslenme önemlidir. Özellikle, kalsiyum ve D vitamini güçlü kemikler, kalp ve kasların düzgün çalışması için gereklidir.

Egzersiz: Egzersiz osteoporoz önleme ve tedavi programının önemli bir bileşenidir.

İlaçlar: Çeşitli ilaçlar osteoporoz tedavisinde kullanılabilir. Östrojenli ilaçlar, kalsitonin, paratiroid hormonu, bifosfonatlar ve son zamanlarda onaylanan RANK ligand inhibitörüdür.

Önlemler

Osteoporozu olan bireyler dengesini veya yürüyüşünü etkileyebilecek fiziksel değişikliklerin farkında olmalıdır. Düşüşlere neden olacak çevresel faktörlerin ortadan kaldırılması önemlidir.

Dışarıda iken

  • Bir baston veya yürüteç kullanın.
  • Lastik tabanlı ayakkabılar giyin.
  • Kaldırımlar kaygan olduğunda çimlerin üzerinde yürüyün.
  • Kaygan, ıslak ve cilalı zeminler üzerinde dikkatli olun.
  • Plastik veya kaygan olmayan halı kullanın.

Kapalı yerlerde

  • Pürüzsüz ama kaygan olmayan zemin yüzeyleri tutun.
  • Alçak topuklu ayakkabılar giyin.
  • Çorap ve terlik ile yürümekten kaçının.
  • Kaymayan halı ve kilim alın.
  • İyi aydınlatılmış ve korkuluklu merdiven kullanın.
  • Küvet, duş ve tuvaletlerde tutucu barlar takın.
  • Duş veya küvette lastik banyo paspası kullanın.
  • Yatağının yanında bir el feneri bulundurun.

Hızlı Randevu ve İletişim

  • Acıbadem Maslak Hastanesi

    Adres:

    Acıbadem Maslak Hastanesi İç Hastalıkları (Dahiliye) Kliniği Büyükdere Caddesi No:40 34457 Maslak / İstanbul

    Telefon:

    +90 212 304 4263

    E-Posta:

    yavuz.baykal@acibadem.com.tr

Günün Sağlık Bilgisi

Günün Sağlık Bilgisi

Hekim izni olmadan herhangi bir içerik izinsiz kullanılamaz.