En iyi kullanım için javascript kullanımını aktifleştirin.
İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Yavuz Baykal

Ağızda Yaralar (Aft)

Ağızda Yaralar (Aft) nedir ve nasıl ortaya çıkar?

Ağızda ülser olarak bilinen aftlar, ağız içinde oluşan en sık ağrılı yaralardır. Klasik lezyon kırmızı, yuvarlak veya oval ülserler şeklinde olup, genellikle 1 cm den küçüktürler. Ağızda mukoza üzerinde meydana gelir. Toplumun %40 ının yaşamları süresince ağızlarında aft oluşur. Tekrarlayan bir durum olmadığı takdirde tetkik veya tedavi gerekmez. En sık olarak ergenlik ve genç erişkinlik döneminde görülür, yaşlandıkça daha az oluşur. Beyazlarda, sigara içmeyen ve yüksek sosyoekonomik durumu olan kişilerde daha sık görülür. Bulaşıcı değildir.

Nedenleri

Ağızdaki aftların nedeni bilinmiyor. Aftı olan insanların büyük çoğunluğunda neden olacak başka bir sorun da yoktur. Hem kalıtsal hemde çevresel nedenleri varsada kesin nedeni belli değildir. Bir çok faktör duyarlı kişilerde neden olarak öne sürülmüşsede kesin neden bilinmemektedir.

  • Oral travma
  • Adet kanamaları ile ilişkili hormonal değişiklikler
  • Anksiyete veya stres
  • Sigarayı bırakma
  • Kalıtım
  • İbuprofen gibi antiinflamatuar ve atenolol gibi beta bloker ilaçlar.
  • Gıda alerjileri; çikolata, domates, fındık, ananas ve benzoik asit
  • Sodyum lauril sülfat ihtiva eden diş macunları
  • Demir, folik asit veya B12 vitamini eksikliği
  • Helicobacter pylori, neden olarak suçlanmışsada kesinlik yoktur.
  • İnflamatuar barsak hastalıkları.
  • Çölyak hastalığı (gluten duyarlılığı) aft gelişimi ile ilişkili bulunmuştur.
  • Behçet hastalığı; Ağızda aft, genital yaralar ve göz iltihabı ile karakterize bir durumdur.
  • AIDS virüsü ile enfeksiyon da aft ile ilişkili bulunmuştur.

Aftın boğaz belirtileri

Aftlar ağızda çeşitli yerlerde ortaya çıkabilir. Bunlar sert damağın üst kısmı hariç ağızın herhangi bir yerinde olabilir. Minör aftlar oval ve 3-10 mm çapında, çoğu beyaz merkezlidir. Bunlar acı verirler fakat iz bırakmadan 3-14 gün içinde geçerler. Büyük aftlar 1 cm den daha büyük derin ülserlerdir. Çok acı veren bu ülserler, düzensiz kenarlı olup 3-6 hafta için genellikle kaybolurlar. İyileşirlerken iz bırakma eğilimindedir. Herpetiform olarak adlandırılan üçüncü bir aft şekli herpes (uçuk) enfeksiyonlarına benzer. Çapları 1-3 mm boyutundadır. İyileşmeleri 7-10 gün kadar sürebilir.

Tıbbi tedavi

Aşağıdakilerden herhangi oluşursa, tıbbi tedavi gerekebilir:

  • İlk kez oluşmuş ve tanı hakkında emin değilseniz.
  • Ağrı kötüleşir ve kontrol edilemezse.
  • Karın ağrılarının olduğu Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi sistemik bir sorun varsa.
  • Ağızdan başka yerlerde ülser varsa, Behçet sendromu ya da muhtemelen cinsel yolla bulaşan bir hastalık olabilir.
  • Lezyonlar 3 haftadan uzun sürerse. Üç haftadan fazla süren aftlar ağız kanseri veya inflamatuvar bağırsak hastalığını (ülseratif kolit veya Crohn hastalığı) düşündürebilir.
  • Ağız kanseri riskini arttıran faktörler sigara, tütün çiğneme ve alkol kullanımıdır.

Tanı

Aftlara dikkatli bir anamnez ve tipik görünüşü ile tanı konmaktadır. Eğer tanı kesin değil, hastalık daha şiddetli, ya da diğer belirtiler mevcutsa, biyopsi ve bazı testler yapmak gerekebilir. Aftların herpes veya mantar enfeksiyonları, travma ya da kanser ile ilişkili olabileceği unutulmamalıdır. Aftlar inflamatuar barsak hastalıkları, HIV enfeksiyonu ve bazı tıbbi durumlar ile birlikte de görülebilir.

Tedavi

  • Tuzlu su ile gargara yapılabilir veya diğer antiseptik gargaralar kullanılabilir. Bazen topikal kalamin losyonu veya benzokainli ağrı gidericili merhem kullanılabilir. Bu ilaca bağlı toksisiteyi önlemek için günlük önerilen miktarlardan fazla kullanmamalıdır. Benzokain ve methemoglobinemi arasında ilişkiden dolayı dikkatli olunmalıdır. Benzokainli ürünler 2 yaş altı çocuklarda kullanılmamalıdır.
  • Aftöz ülsere bağlı ağrıyı hafifletmeye yardımcı olmak için ağrı kesici ilaçlar verilebilir.
  • Meyan kökü ekstresi glycyrrhiza iyileştirici etki yanında aftlara bağlı ağrıyı azaltabilir.
  • Polivinilpirrolidon, sodyum hiyalüronat ve Aloe Veralı jel: Bu bileşiklerin yararı sınırlıdır.

Herbal ilaçlarların bazıları yararlı olabilir. Bunlar,

  • Rhodiola Rosea; 200 mg kapsül günde bir kez
  • Glycyrrhiza glabra; Bir tablet olarak verilebilir
  • Coptis Supp, Hydrastis canadensis kökü; Sulandırılarak ve gerektiğinde ülserlere uygulanır
  • Mahonia aquifolium kökü; tentür ya da topikal
  • Spilanthes acmella çiçek; tentür ya da topikal
  • Alchemilla vulgaris yaprağı; tentür yada topikal

Reçeteli ilaçlar:

  • Triamsinolonlu ilaçlar: Yemekten sonra veya yatmadan önce, günde üç kez uygulanabilir.
  • Aphthasol: Yemekten sonra ve yatmadan önce, günde dört kez gargara olarak kullanılır.
  • Tetrasiklinli süspansiyonlar; ağrı dindirmek ve iyileşmeyi hızlandırmada etkili olabilir. Beş günden fazla kullanmak ağızda reaksiyonlar ve mantar enfeksiyonlarıne neden olabilir.
  • Lidokainli jel: %2'lik jel olarak günde dört kez etkilenen alana uygulanır.
  • Sukralfat: Solusyon halinde ağız çevresinde ve günde dört kez kullanılır ve dışarı tükürülür.
  • Eksiklik varsa folik asit, demir, vitamin B12 verilebilir. Tedavi birkaç ay sürebilir.
  • Kortikosteroidler: Çok şiddetli durumlarda, oral veya topikal verilebilir.
  • Talidomid: Çok şiddetli durumlarda düşünebilir. Ciddi yan etkileri kullanımını kısıtlar. FDA HIV-pozitif hastalarda majör aftöz ülser tedavisi için onaylanmıştır.
  • Diğer potansiyel ilaçlar. Kolşisin, pentoksifilin, interferon, klofazimin, anti-TNFα ajanlar,
  • Aft tedavisi olmamasına rağmen, semptomları azaltmak için bazı ilaçlar kullanılabilir. Gümüş nitrat lezyona direkt olarak uygulanabilir. Lezyon üç ila beş gün içinde iyileşir.
  • Debacterol sülfonatlı fenolik bileşikler ve gümüş nitrat ile çok benzer bir etki gösterir. Sadece bir defa tatbik edilmelidir.

Aftın önlenmesi

  • Sert diş fırçası, kaba gıdalar, küçük bir travma afta neden olabilir.
  • Stres azaltma: stres tekrarlayan aftlar için bir neden olduğundan stresi azaltın.
  • Sodyum lauryl sülfat içeren diş macunlarından kaçının.
  • Çiğneme sırasında konuşmayın.
  • Düzensiz diş yüzeylerinin tamir ettirin.
  • Hormonal faktörler bazen premenstrüel dönemde aftı tetikleyebilir.
  • Demir, folik asit veya B12 vitamini eksikliği varsa, tedavi edilmelidir.

Hızlı Randevu ve İletişim

  • Acıbadem Maslak Hastanesi

    Adres:

    Acıbadem Maslak Hastanesi İç Hastalıkları (Dahiliye) Kliniği Büyükdere Caddesi No:40 34457 Maslak / İstanbul

    Telefon:

    +90 212 304 4263

    E-Posta:

    yavuz.baykal@acibadem.com.tr

Günün Sağlık Bilgisi

Günün Sağlık Bilgisi

Hekim izni olmadan herhangi bir içerik izinsiz kullanılamaz.